Anahtar Kelime
90 makale bu anahtar kelimeyle etiketlenmiş.
Finlay, “Michael Panaretos’un kronikleri Profesör Fallmerayer tarafından bulunmadan önce Trabzon’un tarihi hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmiyordu” diye yazar. Bu kroniklerin ortaya çıkması ile bir yandan 1204 yılında kurulan Komnenos Devleti’nin tarihi…
Para vakıfları, sosyal amaçlara yönelik olarak kurulmuştur. Bu çeşit vakıflar genellikle belli bir köy veya mahalle halkının ortak ihtiyaçlarını karşılamak, aralarında yardımlaşma ve dayanışmayı sağlamak için oluşturulmuşlardır. Dinî müesseselerin, çeşme…
Gülbahar Hatun Vakfı, (H. 911) 1505-1506 yılında Trabzon’da vefat eden Gülbahar Hatun adına oğlu I. Selim tarafından 1515’te kurulmuştur. Bu tarihten itibaren kurulduğu bölgeye 400 yıldan fazla bir süre sağlamış olduğu içtimai, iktisadi, ilmi, dini, beledi ve…
Osmanlı kamu idaresinde tarihi süreçte büyük değişimler olmuştur. Bu süreci geleneksel ve modern olmak üzere ikiye ayırabiliriz. Geleneksel dönemde toplum askerî ve reaya olmak üzere ikiye ayrılmaktaydı. Bununla beraber her iki unsur arasında geçişgenlik…
Türk mutfak kültürü, gastronomi turizmi açısından çok zengin bir potansiyel barındırmaktadır. Bu potansiyelin içinde Trabzon mutfağı, mutfak kültürü ve yöreye özgü pek çok farklı ürünü bünyesinde barındırması sebebiyle önemli bir yer edinmiştir. Bu çalışmada…
Makale, 1826-1827 tarihli ve 23361 numaralı tütün gümrüğü defterine dayanarak hazırlanmıştır. Osmanlı Devleti, Asakir-i Mansure Ordusu’na yeni gelir kaynakları bulmak amacına dönük olarak 1826’da, gümrükler de dahil olmak üzere ülke genelinde alınıp satılan…
Türk Milletinin çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkması için bir çok yenilik gerçekleştiren Atatürk, Türk kadınının Cumhuriyet idaresinde hak ettiği yeri elde etmesi için çalışmıştır. 1926 yılında Medeni Kanun’la yeni haklar edinen, 1930’da Belediye…
Z Osmanlı Devleti’ni ilgilendiren önemli siyasî, malî, adlî ve ictimaî meseleler klasik dönemde Divan-ı Hümayun’da ele alınırdı. Burada karara bağlanan konular defterlere kaydedilirdi. Bu defter serilerinin ilki şikâyetlerin de kaydedildiği Mühimme…
Trabzon merkezli Karadeniz Bölgesinde ‘Temel’ ismi en yaygın ve en sık tekrar eden isimlerden birisidir. Oysa bu isimle ilgili iki husus son derece dikkate değerdir. İlk olarak, araştırıldığında görülecektir ki, ‘temel’ sözcüğü etimolojik olarak Türkçe…
Osmanlı Devleti’nin en önemli kaza merkezlerinden biri Trabzon’dur. Trabzon kazasında kurulan mahkemenin tarihi mevcut kaynaklara göre 1557 yılına kadar geriye götürülebilmektedir. Bu çalışma, 1557-1558 tarihleri için Trabzon mahkemesi özelinde XVI…
Nehir vadileriyle bölünmüş Karadeniz, sahillerinden başlayarak yaylalarına kadar uzanan bir coğrafyada sosyal ve ekonomik bir bütünlük arz eder. Konar-göçer Türk yaşam biçiminin en önemli unsurlarından olan yaylalar, bu yaşam biçiminin kısmen hayat bulduğu…
Pontus Meselesi, Milli Mücadele yıllarında hep gündemde kalmıştır Pontusçu Rum çeteleri, Samsun ve çevresindeki faaliyetlerini 1922 yılı sonlarına kadar sürdürmüşlerdir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükümeti, Pontus isyanını bastırmak üzere bazı…
Osmanlı Devleti kamu güvenliğini sağlamak amacıyla çeşitli tedbirler almıştır. Bunlardan birisi de sürgün yöntemidir. Bu yöntemin Trabzon’daki uygulaması üç şekilde incelenebilir. Birincisi, fetih sonrası buradaki gayrimüslim nüfusun bir kısmı başta İstanbul…
Trabzon tarih boyunca pek çok topluluğa ev sahipliği yapmış bir bölgedir. Haliyle yörede çeşitli kültürlerin izlerini görmek mümkündür. Trabzon’un sahil kesiminde ortaya çıkan yerleşim birimleri genelde ticari faaliyetler sonucu meydana gelmiş yerler olduğu…
Uygarlık tarihinin kaydettiği en önemli olaylardan biri, Fatih Sultan Mehmet tarafından 1453 yılında İstanbul’un fethedilerek Doğu Roma İmparatorluğu’na son vermiş olmasıdır. Bu olaydan 8 yıl gibi kısa bir süre sonra ordusunun başında sefere çıkan Fatih…
1806’da başlayan Osmanlı-Rus Savaşı’na dair gelişmeler Trabzon Fransız konsolosu Dupré’nin raporlarında önemli bir yer tutmaktadır. Savaş sırasında Trabzon’daki gelişmeleri gün gün kaydeden Dupré, Kafkasya’ya yönelik harekâtlar için şehirde ve civarındaki…
Osmanlı Devleti’nde dernekleşme faaliyetleri Tanzimat dönemi ile başlayan değişim ve dönüşüme paralel olarak ortaya çıktı. II. Meşrutiyet’in ilanı sonrasında sosyal ve kültürel açıdan oldukça hareketli bir dönemin yaşandığı Trabzon vilayetinde çeşitli…
Divan-ı hümayun, Osmanlı Devleti'nin en üst idarî ve yargı birimiydi. Divan'da müzakere edilerek karara bağlanan meseleler çeşitli defter serilerine yazılırdı. Bu defter serilerinden biri de 1742'de ortaya çıkan Eyalet Ahkâm defterleridir. Eyalet Ahkâm…
Osmanlı coğrafyasında emeğin istihdam alanı ile iş arayanların bulunduğu yerler birbirinden farklı idi. Bu durum gurbetçiliği tetiklemekteydi. Rumeli’de geçim sıkıntısı çekenler İstanbul’un yanı sıra hasat vakti Yunanistan, Bulgaristan, Romanya kırsalına…
Bağımsızlığını kazanmasının ardından Yunanistan’ın bitmek bilmeyen genişleme arzusu dolayısıyla, Osmanlı tebaası Rumları devlete karşı sürekli kışkırtmaktaydı. Alınan tedbirlerin isyanları bastırmaya yeterli olmaması ve Yunanistan’ın da geri adım atmaması…
Veysel Usta-Ömer İskender Tuluk, BAŞLANGIÇTAN HALKEVLERİNE TRABZON’DA TİYATRO, Serander Yayınevi, Trabzon 2017, 344 s. ISBN: 978-605-2104-01-9
Türk Milli Mücadelesi yıllarında Gümüşhane’de özellikle Torul’da önemli miktarda Rum nüfus yaşamaktaydı. Bununla beraber Rum nüfusu Torul da dahil Gümüşhane’nin hiçbir yerinde çoğunlukta değildi. O yıllarda Karadeniz bölgesinde, Pontus devleti kurmak amacıyla…
Osmanlı Devleti’nde Tanzimat’ın ilanından sonra hukuk alanında görülen Batı merkezli değişimler hapishanelerin de bu çerçevede yenilenmesini beraberinde getirmişti. Böylece Osmanlı topraklarında büyük bir hapishane inşaatı dönemi başlamış oldu. Trabzon’da da…
Although the two cities, Manchester city of The United Kingdom (UK), located on the northwest of the UK and Trabzon (formerly known as “Trapezus”) of Turkey, located on the northeast of Turkey, seem so far away from each other, they indeed very close to each…
Tarih boyunca doğu-batı ticaretinde önemli bir yere sahip olan Trabzon limanı gerek Kafkaslara gerekse İran’dan batıya uzanan güzergâhın önemli noktasında yer alır. Bu nedenle askeri ve ticari sahada pek çok devlet tarafından kullanılmıştır. Müslüman…
18. yüzyılda Trabzon mahkeme kayıtlarına yansıyan imamlarla ilgili çeşitli meseleler ve namaz ibadeti mevzusunda yapılan uyarılara ilişkin bilgilerin irdeleneceği bu makalede, öncelikle namaz ibadetinin mahkeme sicillerinde ne şekilde yer bulduğunun yanı sıra…
En güncel çalışmalardan biri olan TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’nun Kadına ve Aile Bireylerine Yönelik Şiddet İnceleme Raporuna göre 2008 yılına kıyasla 2011 yılında Trabzon aile içi şiddet olaylarında (beş katlık bir farkla) en büyük bir artışın…
Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin bir şubesi olarak kurulan Trabzon Hilal-i Ahmer Cemiyeti II. Meşrutiyet Dönemi’nden itibaren etkin faaliyet içerisinde olmuştur. Rus işgali sırasında çalışmaları aksayan cemiyet, işgalin sona ermesiyle birlikte 1918 yılından…
Jakob Philipp Fallmerayer (1790-1861) Bavyera’da yaşamış, önemli bir Bizans tarihçisidir. Fallmerayer 1823 yılında Danimarka Bilimler Akademisinin bir ilanı için Trabzon İmparatorluğu Tarihi (Die Geschichte des Kaiserthums von Trapezunt) adlı çalışmasını…
1803’te ticari bir komiser olarak Trabzon’a gelen Pierre Jarôme Dupré 1820’deki ölümüne kadar Trabzon’da ikamet etti. Dupré’nin en önemli görevi konsolosluk bölgesinde Fransız ticaretini geliştirmek, korumak, bölgedeki ticaret ve endüstriye dair gözlemler…
19. Meşrutiyet döneminde ülke ekonomisinin gelişmesi şirketleşme ile eşdeğer görülmüş olup bu dönemde İttihat ve Terakki Partisi’nin milli burjuvazi yaratma politikasının etkisiyle ulusal nitelikli şirketlerin kurulması hız kazanmıştır. Bu şekilde ülke…
Zigana vadisi Doğu Karadeniz sıradağlarını kuzey-güney istikametinde kesen geçitlerdendir. Sahildeki dar kıyı şeridini dağların güneyindeki bölgeye bağlayan en önemli geçiş noktalarından birisidir. Bu vadinin her iki yakasında farklı iklim, bitki örtüsü…
Trabzon ve Gümüşhane Birinci Dünya Savaşı sürecinde Rus ordusu tarafından işgal edildi. Binlerce Müslüman Gümüşhane’yi terk etmek zorunda kaldı. Bolşevik İhtilali nedeniyle Ruslar Gümüşhane ve Trabzon’dan çekildiler. İşgal sürecinde ve işgal sonrasında…
Trabzon’daki mevcut vakıflar içerisinde sahip olduğu gelirleriyle birlikte şehrin sosyal ve iktisadi hayatı içerisinde önemli bir yere sahip olan en büyük vakıf, İmâret-i Hatuniye Vakfı’dır. Trabzon’da bugün mevcut olan Gülbahar Hatun Camii ve türbesinden…
Bu makalede Karadeniz Bölgesindeki çay tarihi, tarımı ve kültürel etkisi incelenmiş; tarihi seyrinde Türk kültürü ve yaşamına dâhil olmasıyla birlikte ortaya çıkan değerleri araştırılmıştır. Ayrıca Karadeniz havalisindeki ekonomik getirisi ile beraber…
XIII. yüzyıl İslam ve Hıristiyan dünya için önemli tarihi dönüşümlerin yaşandığı bir dönemdir. İslam dünyası yaklaşık beş asırlık muhteşem ilerlemeden sonra duraklamaya yüz tutmuştur. Bu devirde Hıristiyan âlemi ise ortaçağ karanlığından sıyrılmaya başlayıp…
Fıkıh kitaplarında daha çok hukuki bir mesele olarak değerlendirilen para vakıfları, Osmanlı Devleti’nde uygulamada önem kazanması ve yaygınlaşmasıyla toplumsal hayatın önemli bir parçası haline gelmiştir. Para vakıflarının Osmanlı uleması ve şeyhülislâmları…
Türk-İslâm medeniyetinde kitap, “de ki: hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” mealindeki ayet (Zümer Sûresi 9. Âyet) örneğinde, ihata etmiş olduğu “saygınlık” önceliğinde yerleşik ve köklü bir kültüre işaret etmesiyle farklılık taşımaktadır. Kitabın…
Sanayi toplumunun ürettiği kentleşme, aynı zamanda modernitenin de temelini oluşturmaktadır. Avrupa’da Toplumsal ve bireysel yaşamın her aşamasını hem derinden, hem de geniş bir açıdan sarsan ve değiştiren bu gelişme, özellikle 19. Yüzyılın başlarından…
Ermeniler, XIX. yüzyılın sonlarına doğru uluslararası konjonktürün kendilerine vaat ettiğini düşündükleri fırsatlardan yararlanmak amacı ile Osmanlı devlet ve toplum sisteminde ayrılıp bağımsız Büyük Ermenistan kurma fikrine kapıldılar. Ancak bu hedefi…
Trabzon Limanı, tarih boyunca İran içlerine kadar uzanan bölgenin önemli ticarî merkezlerden biri olmuş ve bu özelliğini uzun bir süre sürdürmüştür. Trabzon’un Osmanlı yönetimine girmesinden sonra limandaki hareketlilik bir miktar gerilese de 18. Yüzyılın…
I. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında Osmanlı coğrafyasının tamamında, özellikle Trabzon gibi işgalden kurtarılmış bölgelerde yoğun asayiş problemleri yaşanmıştır. Bu nedenle emniyet ve asayişin yerelde ve askerden farklı bir unsurla sağlanması sosyal…
Bu çalışmada son yıllarda büyük bir genişleme kaydeden inşaat sektörünün ana aktörleri olan müteahhitlerin sosyo-kültürel düzeylerine yönelik bir araştırma bağlamında müteahhitliğin bir meslek olarak seçilmesindeki nedenlerin toplumsal arka planı ele…
Giyim-kuşam, bir milletin örf, adet ve dinî temalarının önemli göstergeleri arasında yer alır. Bu alanda, geçmişe dönük yapılacak çalışmalar bahsi geçen temaların günümüzde ve bölgesel olarak dönem içerisinde bile ne derece değişikliğe uğradığını gözlemleme…
Çev. Murat Keçiş Makalenin Orijinali: Elizabeth A. Zachariadou, “Noms Coumans à Trébizonde”, Revue des Études Byzantines (RÉB) , 53, (1995), s. 285-288.
Trabzon şehri ve çevresinin İslamlaşması sürecinde görev icra eden vakıf kurumlardan biri de zâviyelerdir. Fetih olayının gerçekleşmesinden sonra şehre ve çevresine yerleşen Müslüman gruplar arasında bulunan dervişler tarafından şehir ve çevresinde 7 zâviye…
Trabzon Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan önemli tarihi şehirlerden birisidir. Şehirde Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait çok sayıda tarihi eser bulunmaktadır. Bir liman şehri olması dolayısıyla da yeniliklere her zaman açık olmuştur. Trabzon'da…
Trabzon’da 10 Temmuz 1919’da büyük bir cephanelik patladı. Patlamanın şoku 100 mil ötedeki Batum’dan dahi hissedildi. Cephanelikte Rus ordusunun terk ettiği çok miktarda silah ve mühimmat vardı. Patlamanın tarihi, Erzurum Kongresi’nin bu tarihte toplanmasının…
19. yüzyılın ikinci yarısında artan ticari hareketlilik bu dönemde Trabzon’un ticari yükünü çeken Çömlekçi Limanı’nın yetersizliğini de ortaya koydu. Bu süreçte limandaki ilk altyapı çalışmaları Kırım Savaşı ve sonrasında gerçekleştirildi. Ancak sonraları…
Birinci Cihan Harbi’nin Kafkas cephesi şimdiye kadar askerî harekatlar ve bölgede vuku bulan katliamlar açısından incelenmiştir. Rus İmparatorluğu Kafkasya ordularının Osmanlı devletine ait geniş bir alanda iki yıl süreyle tesis ettiği işgal idaresi yeteri…
Günümüzden yüz yıl önce yaşanan Birinci Dünya Savaşı, o güne kadar insanlığın gördüğü en geniş ve yıkıcı muharebe olmuştur. Devletlerin siyasi, sosyal, iktisadi ve imar gibi unsurları altüst olurken takdir edilir ki en büyük zararı insanlık yaşamıştır. Adı…
Birinci Dünya Savaşı’nın ilk aylarında Sarıkamış taarruzunun başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra Rus ordusu Doğu Anadolu’yu işgale başlamıştı. 1916 yılı başından itibaren karadan Erzurum, denizden Trabzon vilayetlerine yönelik başlatılan askeri harekat…
“Hepiniz bey olsaydınız, tarlaları kim sürerdi?” Berthold von Regensburg ÖZ 17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan değişimlere taşradan bakmayı deneyen bu makalede, söz konusu değişimleri anlamlandırmak için “unvan enflasyonu” kavramı kullanılmıştır…
Milli Mücadele’nin kazanılmasında Doğu Cephesi önemlidir. Gerek İtilâf Devletleri gerekse Bolşevik Rusya, Doğu Anadolu’da bir Ermenistan Devleti kurulmasını tasarlamışlardı. Birinci Dünya Savaşı’nda Rusya’da Bolşevik İhtilali çıkınca Rus ordusu bölgeden…
Trabzon gibi uluslararası ticaret yollarının önemli güzergâhlarından olan bir şehirde, suç olgusu bugüne kadar pek incelenmemiştir. Suç, kavram olarak geniş bir anlam yelpazesine sahip olup, bu çalışmada on sekizinci yüzyılın başında Trabzon’da meydana gelip…
Mısır’ın işgalinin neden olduğu siyasi kriz dönemini sona erdiren 1802 Paris Antlaşması ile Karadeniz’de ticaret hakkı kazanan Fransa, 1803’te Trabzon’da bir konsolosluklar kurdu. Fakat bu süreçte Fransızların Trabzon’un ticaretiyle ilgilenmeleri transit…
Sosyoloji, sosyal bilimlerin interdisipliner karakteri en yüksek disiplinidir. Coğrafya, tarih, psikoloji ve iktisat bilimleri Sosyoloji’nin en fazla temasta olduğu bilim dallarıdır. Sosyoloji toplumları bu bilim dallarından her birinin bakış açısından da…
Bu çalışma, 1912 tarihli İane Defteri’ne göre, Trablusgarp Savaşı (1911-1912) için Trabzon’dan toplanan yardımların değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Burada Trabzon merkezden bireysel ve kurumsal olarak yapılan yardımlar yer almaktadır. Şehrin ileri…
1911 yılında İtalya’nın çeşitli bahanelerle Osmanlı yönetiminde bulunan Trablusgarp’a saldırması ile başlayan süreçte Trabzon basını olayları yakından takip etmişti. Trabzon’da yayınlanan gazetelerden Trabzon’da Meşveret, bir yandan Osmanlı Ajansı’ndan aldığı…
II. Meşrutiyet’in ilan edildiği günlerde, Osmanlı Devleti içerisinde her kesimden milletin oluşturduğu birliktelik havası ve bayram coşkusu, bu günün milli bayram günü ilan edilmesiyle sürdürülmek istenmiştir. Zira devletlerin ve milletlerin birliğinde…
Cumhuriyet’in ilanından önceki dönemde, özellikle I. Dünya Savaşı öncesinde, Trabzon’un su meselesini çözmek için önemli adımlar atılmıştır. Bu amaçla şehirde “Su İane Komisyonu” kurulmuş ve bu komisyon eliyle çeşitli etkinlikler düzenlenerek, halktan önemli…
Düşünce tarihimizde batıcı fikirleri ile yer alan ve Jön-Türk hareketinin ideologlarından biri olan Abdullah Cevdet, 1912 Ekim’inde bir hafta kadar süren bir Karadeniz seyahatine çıkmıştır. Bu seyahatinde İnebolu’dan başlayarak Samsun, Ordu, Giresun ve…
Kurtuluş Savaşının kazanılmasından sonra, milli mücadelenin önderleri cephede kazanılan savaşın sürekliliğinin ancak ve ancak ekonomik ve eğitim alanında kazanılacak savaşlarla mümkün olacağını düşünüyorlardı. Bu makalenin konusu, milli mücadele önderlerinin…
Ahmet Karaçavuş, Mektûbât-ı Sırrı Paşa, Serander Yayınları, Trabzon 2011, 221 s. Ahmet Köksal
Karadeniz’in önemli liman kentlerinden biri olan Trabzon, XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren çok güçlü bir değişim ve dönüşüm geçirmeye başladı. Bu sürecin toplumsal, siyasal, dini, iktisadi ve kültürel yansımaları, kenttin gündelik hayatını derinden…
1925’te kurulup 1929’de elektrik üretmeye başlayan Trabzon Elektrik Türk Anonim Şirketi, yerli kaynakları kullanmak suretiyle Türk parasının dışarı çıkmasını engelleyen ve yerli sermaye ile kurulan şirket olması bakımından ilk örneklerden birisiydi. Şirket…
Trabzon bir ziraat memleketi olmamakla birlikte kazancının önemli bir bölümünü tarımdan elde eden bir vilâyetti. Coğrafya ve iklim sorunları nedeniyle oldukça zor şartlar altında ve büyük oranda insan emeğine dayalı tarımın yapıldığı yörede hemen her tür…
Cumhuriyetin ilan edilmesi ile birlikte Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucuları, giriştikleri modernleşme hareketi içinde, eğitim ve öğretim sahasına özel bir önem göstermişler, elde bulunan kısıtlı imkânlara rağmen “eğitim davasını” her şeyin üzerinde…
TRABZON KENT MİRASI/YER-YAPI-HAFIZA, Editörler: Ömer İskender Tuluk, Halil İbrahim Düzenli, Klasik Yayınları, İstanbul, 2010, 517 s. Servet Keleş
Tarihi süreçte önemli bir sosyal olgu olarak değerlendirilen güvenlikle ilgili bu çalışmada, 1742–1760 yıllarını kapsayan Trabzon ahkâm defterinin birincisine göre şehir ve çevresinde güvenliğin nasıl sağlandığı ortaya konulacaktır. Bu süreç içerisinde…
Gecikmeli de olsa Tanzimat’ın 1847’den itibaren Trabzon eyaletinde uygulanmaya başlaması ile yurtluk-ocaklıkların hazine tarafından zapt edilmesi, Tanzimat’ın bir gereği idi. Trabzon’un o dönemdeki hassas konumu da göz önüne alınarak, bu kaidenin tedricen…
Doğu Karadeniz Bölgesindeki yerleşim merkezleri, dağların derin vadiler oluşturarak denize dik olarak indiği coğrafyanın kısmen düzlük alanlarında kurulmuştur. Trabzon antik kent merkezi de Debbağhane ve Zağnos dereleri arasındaki düzlük yükselti üzerinde…
İsmet İnönü 1935 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün emri ile varolan vaziyeti yerinde görmek amacıyla doğu illerine bir gezi düzenlemiştir. İnönü’nün bu gezi esnasında uğradığı illerden birisi de Trabzon’dur. İsmet İnönü’ye bu gezi esnasında Trabzonun genel…
Rus Çarlığı, 18. yüzyıldan itibaren hızlı bir modernleşme süreci yaşayarak modernist ve emperyal bir Rus kimliği oluşturmaya çalışmıştır. 19. yüzyıldan itibaren ise bu anlayışını, egemenliği altına aldığı topraklardaki halkları Rus kimliğini dayatarak onları…
Bu çalışma II. Abdülhamit döneminde taşra idaresine bir diğer ifadeyle mülki taksimata yerel güçlerin müdahalesini Of örneğinden hareketle incelemektedir. Çalışma yerel güçlerin talebiyle Of’un önce Lazistan Sancağı’na bağlanması ve akabinde yine aynı güçler…
Komnenos hanedanı Doğu Karadeniz Bölgesi’ndeki hâkimiyeti boyunca çevresindeki Türk siyasi teşekkülleri ile Moğollar yanı sıra başta Bizans İmparatorluğu ve Papalık olmak üzere Hristiyan dünyasıyla da ilişki kurmak suretiyle bölgedeki varlığını devam…
1881’de Trabzon’da doğan Hasan Naci Yamaç, II. Meşrutiyet’in ilanından hemen sonra Trabzon’da çıkardığı Trabzon’da Meşveret gazetesi nedeniyle Meşveretçi Naci Bey olarak anılan biridir. Trabzon’da Meşveret, II. Meşrutiyet devrinin, İkbâl ’den sonra, en uzun…
Eskiden beri Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu vilayetleri ile Kuzey İran’ın Avrupa ve İstanbul’a açılan kapısı olan Trabzon Vilayeti, Karadeniz’in uluslar arası ticarete açılması, buharlı gemilerle birlikte Avrupa kapitalizminin bölgeye ulaşması gibi…
İskender Paşa, 1512–1533 yılları arasında Trabzon’da dört defa valilik yapmış, bu süre zarfında şehrin imarına yönelik birçok eser yaptırmıştır. Son valilik dönemine tesadüf eden 1531’de, bu eserleri havi bir vakıf tesis etmiştir. Bu çalışma, Trabzon’da…
II. Abdülhamit Devrinde bazı sancak ve vilâyetlerin idarî statüsünde değişiklikler göze çarpmaktadır. Çoğunlukla bağlı oldukları vilâyetlerden ayrılıp müstakil sancak statüsüne dönüştürülen yerler vardır. Canik de bunlardan biridir. Ancak 1885 yılında…
Trabzon’un en önemli camilerinden birisi olan İskender Paşa Camii, günümüzde sergilediği plan şemasıyla farklı dönemlerde yapılmış genişletme çalışmalarının izlerini taşımaktadır. Bu çalışmada, tarihsel kaynaklar, Osmanlı cami mimarisinin karakteristik…
Karadeniz her dönemde siyasi ve ticari açıdan batılı devletlerin dikkatini çekmiştir. Özellikle Fransa, Rusya ve İngiltere Karadeniz’de üstünlüğü ele geçirmek için ciddi çıkar çatışmaları yaşamışlardır. Fransa, Rusya ve İngiltere’ye kıyasla bölge hakkında…
XX. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşanılan askeri ve siyasi gelişmelerin bir sonucu olarak imparatorluktan ulus devlet modeline geçiş yapan Türkiye’nin önemli bir taşra kenti olan Trabzon’da, Cumhuriyetin ilk yıllarında sağlık alanında önemli gelişmeler…
1925’te kurulan Trabzon Elektrik Şirketi, Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel teşebbüs eliyle gerçekleştirilen ilk sanayi hamlelerinden birisiydi. Şirketin Anadolu’nun doğusunda ve tamamen Trabzonlu tüccarlar tarafından kurulması ayrıca önemliydi. Dolayısıyla…
Meşrutiyet’in ilânı ile anayasal düzene geçişin sağladığı imkânlar sayesinde dernek kurma özgürlüğü elde edilmişti. Bu nedenle Meşrutiyet yıllarından itibaren çeşitli amaçlarla pek çok dernek kurulmuştur. Bu dernekler, genelde Osmanlı Devleti’nin ilerlemesine…
Samsun’un en tanınmış aileleri arasında yeralan Hazinedârzâdelerden olan Süleyman Paşa, XIX. Yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti’nde önemli hizmetlerde bulunmuştur. Onun en önemli vazifelerinden birisi, Trabzon Valiliğidir. Bu süre boyunca Süleyman Paşa, bir…
Kent araştırmalarında yerleşmelerin temel özelliklerini teşkil eden hususlardan biri de kentsel fonksiyonların ortaya konmasıdır. Kentsel fonksiyon kavramı, bir kentin devamlılığını sürdürmesinde, gelişmesinde ve çevresiyle karşılıklı iletişimini sağlayarak…
XIX. yüzyıl öncesi Anadolu kentleri, iç noktalarda ve nehir vadilerinde kümelenmişti. Liman kentleri azdı. Bu dönemde Karadeniz’in güneyinde Sinop ve Trabzon liman kentleri öne çıkmaktaydı. XIX. yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren Osmanlı’nın serbest…
Ermeni Meselesi, Osmanlı devletinin yıkılış dönemindeki en önemli sorunlardan birisi, hatta siyasî sorunların en önemlisidir. Bu meselenin genel karakteri, “zalim Türk – mazlum Ermeni” imajını batı kamuoyunda yerleştirerek, Şark meselesinin sözde son…